เมื่อวันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๙ เครือข่ายไทยศึกษาในเยอรมนี (Thai Studies Network Germany: TSNG) จัดบรรยายออนไลน์ในหัวข้อ “พยาธิใบไม้ตับ: ผู้เชี่ยวชาญและชาวบ้านรอบเขื่อนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสาน) ของประเทศไทย” โดยมี ดร.วิศิษย์ ปิ่นทองวิชัยกุล มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม เป็นวิทยากร การบรรยายครั้งนี้มีนักวิชาการ บุคลากรด้านสาธารณสุข และนักศึกษาจากหลากหลายประเทศ รวมกว่า ๒๐ บัญชี เข้าร่วม

 

งานวิจัยของ ดร.วิศิษย์ฯ ใช้ข้อมูลจากการทำงานภาคสนามเชิงชาติพันธุ์และการสำรวจระหว่างปี ๒๕๖๒ – ๒๕๖๖ ซึ่งชี้ให้เห็นว่า การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับยังคงเป็นปัญหาสำคัญในลุ่มแม่น้ำโขงและเป็นปัจจัยที่ทำให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยมีอัตราการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีสูงที่สุดในโลก โดยมองว่าเป็น “โรคที่เกิดจากการพัฒนา” (development-induced disease) เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ โดยเฉพาะการสร้างเขื่อนและระบบชลประทานแม่น้ำโขง ได้ทำให้เกิดแหล่งน้ำนิ่ง ซึ่งเอื้อต่อวงจรชีวิตของพยาธิใบไม้ตับ และเปลี่ยนแปลงนิเวศวิทยาของแหล่งน้ำในพื้นที่

 

ดร.วิศิษย์ฯ เชื่อมโยงประเด็นดังกล่าวกับความเหลื่อมล้ำทางสังคม โดยชาวบ้านจำนวนมากชะลอการเข้ารับการรักษาเนื่องจากระยะทาง ค่าใช้จ่าย และภาระหนี้สินของครัวเรือน รวมถึงความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับชุดตรวจวินิจฉัยจากปัสสาวะ ซึ่งเป็นเพียงรูปแบบหนึ่งของการเฝ้าระวังจากรัฐ มิใช่การตรวจวินัจฉัยโรค จึงส่งผลให้ผู้ป่วยมักได้รับการวินิจฉัยในระยะท้ายของโรค ด้วยเหตุนี้ จึงนำเสนอแนวทาง “การสื่อสารเชิงปฏิสัมพันธ์” (dialogical approach) ทั้งในเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน ความเหลื่อมล้ำ และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม เป็นแกนกลางในการป้องกันโรคและการดูแลสุขภาพ

 

เครือข่ายไทยศึกษาในเยอรมนี (Thai Studies Network Germany: TSNG) ก่อตั้งอย่างเป็นทางการในงานเสวนาทางวิชาการ Thai Tag เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๖ ณ มหาวิทยาลัยฮัมบวร์ค โดยรวบรวมสถาบันอุดมศึกษาในเยอรมนี ที่ดำเนินการเรียนการสอนและวิจัยด้านประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในหลากหลายสาขาวิชา ภายใต้การประสานงานของมหาวิทยาลัยฮัมบวร์คและการสนับสนุนจากสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเบอร์ลิน เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของไทยศึกษาในเยอรมนีในเชิงสหวิทยาการและยึดโยงกับบริบทพื้นที่ พร้อมทั้งพัฒนาความร่วมมือและแหล่งทุนวิจัยที่เกี่ยวข้องในอนาคต